Willis Earl Beal en het verlangen naar anonimiteit

I am nothing. Nothing is everything. Dat zijn de laatste woorden op zijn tweede plaat Nobody Knows uit 2013. Het album dat uitgebracht werd door XL Recordings, het grote platenlabel waar ook Radiohead en Adele een contract hebben ondertekend. De meeste muzikanten kunnen alleen dromen van zo’n ‘grote stap voorwaarts’, maar voor Willis Earl Beal bleek het een nachtmerrie.

Op zijn debuut Acousmatic Sourcery komt de leus ook al voorbij, in ‘Cosmic Queries’. For we are nothing and nothing is everything. Duidelijk een boodschap dus, die wij volgens Beal niet mogen vergeten. Of probeert hij ons hiermee te waarschuwen? Misschien voor de altijd aanwezige verleiding om het pad van het hedonisme te bewandelen? Niemand wil immers een niemand zijn. Doen wat je het allerliefste doet en waar je ook nog goed in blijkt te zijn, dat maakt een mens gelukkig. Als je daar ook nog waardering voor krijgt van buitenaf, dan ben je pas echt trots. Je krijgt het gevoel dat je ertoe doet, je bent iemand!

Willis Earl Beal overkwam hetzelfde, na een lange periode van afwijzing en mislukking. Door het Amerikaanse leger werd hij afgekeurd vanwege darmproblemen en daarna is hij een tijd dakloos geweest. In die periode begon hij met het schrijven van honderden liedjes, die hij op CD’s brandde en achterliet in publieke ruimtes in Albuquerque. Toen een van die CD’s gevonden werd (door Found Magazine) duurde het niet lang tot hij ontdekt werd door de muziekblogs. Zonder een officiële release of publiekelijk optreden op zak, kwam hij onder de aandacht van grootheden als Mos Def, Damon Albarn en allerlei platenlabels. En dat voor een artiest die slechts twee tientjes had uitgegeven aan een microfoon en zijn instrumenten op vlooienmarkten bij elkaar had gezocht. De rest is geschiedenis. Het contract bij XL Recordings, toen de boekers, gevolgd door festivals over heel de wereld.

Dieptepunt in Utrecht

Één keer eerder heeft Willis Earl Beal in Utrecht gestaan. In 2012, het jaar dat Le Guess Who? May Day en Festival aan de Werf samen een programma presenteerden op het Neudeplein. Voor iedereen die er bij was een optreden om niet snel meer te vergeten. Na een voorgedragen gedicht van zijn held Charles Bukowski gaf de toen nog geheel onbekende artiest een angstaanjagend goede show voor een toen nog gehypnotiseerde mensenmassa. Tot het moment dat Beal geïrriteerd raakte door een dronken en luidruchtige man op de voorste rij en hem plots in het gezicht trapte. De grimmige muziek op zijn ouderwetse taperecorder bleef doorspelen en er klonk boegeroep vanaf het plein. Willis Earl Beal heeft daarna de laatste tien minuten van zijn optreden afgemaakt, terwijl het publiek zich steeds meer tegen hem keerde. De politie nam hem vervolgens veilig mee naar het bureau.

Pas veel later vertelde Beal in een interview over zijn openbaring die dag: “Op dat moment werd die man het gezicht van elke vorm van afwijzing die ik in mijn leven heb meegemaakt. Op dat moment voelde ik me totaal vernederd. Met al die mensen daar, kreeg ik het gevoel dat ik niet langer meer een performer was. Ik was een clown. Die laatste tien minuten voelde ik me steeds opstandiger worden en speelde ik puur voor mezelf.”

De reïncarnatie

Een jaar later, in 2013, keerde hij terug met album Nobody Knows, twee shows in Nederland, zonder taperecorder en met een masker op. Willis Earl Beal ging voortaan door het leven als de belichaming en de prediker van zijn religie: The Church of Nobody. Wat Beal hiermee duidelijk wilde maken? Het is beter om een Nobody te zijn. In alle anonimiteit kunnen handelen, zonder spotlights en andermans verwachtingen, dat geeft de vrijheid om eigen keuzes te kunnen maken. Wat in zijn geval betekende dat hij weer door het leven kon als een onafhankelijke artiest. Om die reden wilde Beal na 2013 nooit meer met een band spelen: “Ik tour niet graag, maar als ik het doe wil ik het alleen nog maar met mijn taperecorder en op mijn manier kunnen doen.” Om die reden heeft Beal liever niet dat het publiek applaudisseert tijdens zijn shows. Applaus is een uiting van waardering, en dat is nu precies waar hij zich tegen verzet.

Een recensent over zijn optreden in België, een paar maanden geleden:

De tussen popconcert, theaterperformance en dadaïstische spielerei balancerende show die volgde, hoort bij het meest opwindende, meest desoriënterende dat we in 2015 op de concertpodia zagen. Beal croonde en improviseerde over langgerekte synthlandschappen die vaagweg refereerden aan het soundtrackwerk dat Angelo Badalamenti voor Twin Peaks van David Lynch schreef. Geen popsongs met kop en staart dus, eerder mantra’s die dienden als hemelbed voor Beals verknipte stream of consciousness.

Willis Earl Beal heeft zijn weg niet gevonden, maar zelf aangelegd. Paradoxaal is het wel, een artiest met zo’n buitengewone persoonlijkheid die anonimiteit nastreeft.

Willis Earl Beal staat vrijdag 8 april in EKKO. Tickets zijn hier verkrijgbaar.

Geschreven door Namen-Uitgeverij-2